Książka poświęcona jest analizie porównawczej pism krytycznoliterackich Maurycego Mochnackiego i Mariana Jose de Larra - romantyków działających w dwóch odległych miejscach Europy, w Polsce i w Hiszpanii, a więc krajach nie należących do przodujących centrów ruchu romantycznego. Nie były one jednak intelektualną prowincją. Badania Justyny Ziarkowskiej wykazały, iż obydwaj ci pisarze byli myślicielami wysokiej próby, a także niepospolitymi erudytami. Florian Śmieja

"Stosunkowo dobrze dziś znane "curriculum vitae" Maurycego Mochnackiego, znakomitego krytyka literackiego, muzycznego i teatralnego, teoretyka romantyzmu, polityka i historyka powstania listopadowego, należy do szeregu tych biografii niezwykłych, które szybko obrosły legendą, a "życie pośmiertne" jej bohatera - na które składają się m.in. recepcja twórczości oraz historycznie zmienne oceny życiowych wyborów i postaw - dopisuje ciągle nowe karty." (ze Wstępu)

Wybór tekstów działacza politycznego, teoretyka romantyzmu, publicysty i krytyka (O duchu i źródłach poezji w Polszcze, Niektóre uwagi nad poezją romantyczną z powodu rozprawy Jana Śniadeckiego "O pismach klasycznych i romantycznych", Myśli o literaturze polskiej, Artykuł, do którego był powodem "Zamek kaniowski" Goszczyńskiego i O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym. T. I).